De geslachten Boekee.

Van de vier geslachten Boekee die in Nederland zijn voorgekomen resteren er thans nog twee. Ze hebben gemeen dat deze geslachten weliswaar met verschillende namen zijn begonnen (zoals Boucquet, Bocquet, Boque en dergelijke), maar uiteindelijk alle vier de spelling Boekee zijn gaan gebruiken.

De thans nog bestaande geslachten Boekee, nl. het Rijnlandse en het Hoekse geslacht, zijn met name geconcentreerd in Zuid Holland. Het Rijnlandse geslacht is afkomstig uit het gebied Pays de Lalloeue, ca. 40 km ten westen van Lille (Frankrijk) en heeft een protestantse achtergrond. Mogelijk hebben zij behoord tot de Bosgeuzen. Van het Hoekse geslacht, eveneens protestants, zijn de eerste sporen gevonden in Leffingen (België) en Breskens, Groede en Cadzand in Zeeuws-Vlaanderen.

Van de uitgestorven geslachten behoort het Delftse geslacht, dat Rooms-Katholiek is, tot het Rijnlandse geslacht, hetgeen onlangs met voldoende zekerheid kon worden vastgesteld.

De twee Dordse takken, beide Evangelisch Luthers, zijn afkomstig van hetzelfde geslacht Bocquet dat rond 1680 vanuit Sainghen-en-Weppes, dicht bij het Pays de Lalloeue naar Minfeld en Freckenfeld in het huidige Rheinlandt-Pfaltz in Duitsland is gegaan.

Het Amsterdamse geslacht tenslotte is afkomstig uit Luik.

Spelling en betekenis van de naam Boekee

De naam Boekee is een karakteristiek voorbeeld van een gesproken naam. De uitspraak is vrij eenduidig, nl. 'Boekee' of 'Boeket',maar het uitspreken ervan leidt vrijwel automatisch tot de vraag: "en hoe spel je dat?". Men heeft ook heden ten dage nog de neiging om Franse spellingvarianten te verwachten. De Britse serie "Keeping up appearences", waarin de naam Hyacinth Bucket regelmatig wordt "verfraaid" door deze uit te spreken als Boucquet cq. Boekee heeft ertoe geleid dat de naam ook in Nederland meer bekendheid heeft gekregen. De naam Bocquet komt overigens inderdaad in Engeland voor en is waarschijnlijk van Franse (Hugenoten) oorsprong. Van een daadwerkelijke relatie met de (Nederlandse) naamsdragers Boekee is geen sprake, wel is bij een 16e eeuws Dordrechts geslacht Boucquet een enkele maal de schrijfwijze Bucket gebruikt.

De naam Boucquet kent verschillende mogelijke betekenissen. Zo kan deze afkomstig zijn van het beroep slager of handelaar in (bokke)vlees, volgens een oud Picardisch dialect. De naam Bocque en/of Boecke kan ook zijn afgeleid van Bosque (bosje, struikgewas) of van Boeck (beuk). In het huidige Vlaams komt het woord Boekee (bloemen) voor als variant op het woord Boeket (bloemen). Omdat de beide thans in Nederland levende geslachten Boekee beiden via Vlaanderen naar Nederland zijn gekomen, lijkt de betekenis boeket daarmee de meest aannemlijke.

De spelling "Boekee" is sinds het midden van de negentiende eeuw de standaardspelling, ook al zijn er tot lang na de invoering van de burgerlijke stand nog varianten gehanteerd.

Fonologisch bestaat de naam uit vier elementen, hieronder weergegeven in letters, nl.

1. b

2. o, oe, oo, u, ou

3. ck, k, kk, kqu, cqu, qu

4 e, ee, et

Vanaf de periode dat aantoonbaar leden van de geslachten Boekee voorkomen zijn de volgende spellingen aangetroffen:

1. Boke, Bokee, Bookee,

Bocce, Bocke, Bockee, Bokke, Bokkee

Bockque, Bocque, Bokque

2. Boeke, Boekee, Boecke, Boekke, Boekkee

Boucke, Boucque, Boucquee, Bouke, Boukee, Bouque, Bouquee

Bucke

3. Boucquet, Bouquet, Boket, Bouket

Daarnaast worden deze 28 varianten frequent voorzien van een of twee accenttekens op de e(e) en wordt soms het tussenvoegsel "de" of "van" gebruikt.

Het is in dit verband interessant om op te merken dat er in dezelfde periode als waarin het Rijnlandse geslacht ontstaat, via Leiden en Middelburg een Nederlandstalige familie Boucquet [Bockée, Bokée] naar Amerika, met name naar de staat New York, is gegaan en daar in elk geval tot begin 20e eeuw nakomelingen heeft gehad. Dat de hiervoor vermelde spellingvarianten voornamelijk voortkomen uit een vernederlandsing van de van oorsprong Franse naam, wordt geillustreerd door de spellingwijzen die Martha Bockée-Flint in haar boek vermeldt, nl.: Bock, Bocke, Bockée, Bocket, Bockey, Bocqut, Bocks, Boecke, Boka, Boke, Bokea, Bokée, Bokêe, Boket, Bokke, Booka, Boquet, Boucquet, Bouqué, Bouquet, Bouquett. Naast enkele Engelstalige varianten komen de overige spellingwijzen duidelijk overeen met de in Nederland aangetroffen varianten.

achtergrond in ruimer verband.

Naast het Rijnlandse, het Dordse en het Amsterdamse geslacht Boekee heeft ook het Hoekse geslacht Boekee een van oorsprong Zuid-Nederlandse oorsprong. Ze ontlenen hun naam aan een grotere groep geslachten die in enigerlei vorm de namen Bocquet, Boucquet, Bucquet en Becquet gebruikten. Mij is geen onderzoek bekend naar de samenhang tussen een dergelijke grote groep naamsdragers. Opvallend is wel dat deze namen onderling veelvuldig worden gebruikt, hetgeen een zekere samenhang suggereert.

Naast een aantal geslachten die de oorspronkelijke naam Bo(uc)quet gebruikten cq. gebruiken zijn er in ons land ook geslachten die een andere naam dan Boekee zijn gaan gebruiken, zoals Boket, Bonket en Bokkee.